رعایت برخی نکات در جیره شترمرغ

 

 

 

مهم ترین خوراک های شتر مرغ

شاید کسانی که اطلاع چندانی از شتر مرغ ندارند ، دائما این سوال در ذهنشان تداعی شود که عمده ترین خوراکی که در جیره شتر مرغ وجود دارد شامل چه موادی می شود؟

به طور کلی نه تنها شتر مرغ،بلکه سایر طیور ، حیوانات و حتی انسان برای ادامه حیات خود  به شش دسته از مواد نیاز دارند که ترکیب این مواد در موقعیتهای مختلف تداوم زندگی را شامل می شود.

آب،هیدورکربن ها،پروتئین ها ،چربی، ویتامین ها و مواد معدنی مهمترین موادی هستند که باید به مصرف سلول های بدن برسند.

اما با این حال هر جاندار،به فراخور نوع زندگی و تقسیم بندی جانوری که دارا می باشد ترکیب خاصی از این مواد را مصرف می کند. شترمرغها ه علت نوع اختصاصی که دستگاه گوارششان پیدا کرده است ، عمدتا طبق این جدول منابع غذایی خود را تامین می کنند.

 

انرژی

پرندگان تا زمانی که انرژی مورد نیاز خود را دریافت ننمایند از خوردن دست نمی کشند.بالانس نمودن میزان انرژی در سنین مختلف  شترمرغ ها یکی از شاخصه های خوراک خوب محسوب می گردد.چرا که  اگر پرنده میزان بالاتری از انرژی را دریافت کند سایر مواد مغذی جذبی تا مقادیر قابل توجهی کاهش می یابد و نتیجتا در اثر کاهش میزان ویتامین،املاح معدنی و... تولید منفی خواهد شد.اگر هم مقدار کمی انرژی به پرنده برسانیم،توان  تولیدی پرنده به شدت کم  و افزایش ضریب تبدیل نیز محتمل خواهد بود.استفاده از چربی در اشکال مختلف تا حدود نسبتا زیادی می تواند کمبود انرژی جیره را حبران نماید. چربی ها علاوه بر رفع این مشکل، به علت اینکه کاهش گرد و غبار خوراک را شامل می شوند در تغذیه شترمرغها مهم تلقی می گردند.البته باید دقت کافی شود میزان چربی از نرخ مشخصی بالاتر نرود.زیرا افزایش چربی در جیره ،تاثیرات نا مناسبی در فرآیند جذب و افزایش تولید خواهد گذاشت.مضاف بر اینکه این مسئله ممکن است با چرب شدن مدفوع مشکلات بهداشتی متعددی را به وجود آورد.

1) یونجه

یکی از مهمترین موادی که باید در جیره شتر مرغها مد نظر قرار گیرد علوفه ( یونجه) است.

یونجه به جهت داشتن مقادیر قابل توجهی از فیبر مورد توجه شتر مرغ بوده و به آن علاقه نشان می دهد.لذا اگر یونجه ارائه شده به شتر مرغ قبل از زمان گلدهی چیده شده باشد دارای بالاترین میزان مواد مغذی،ویتامین و پروتئین خواهد بود .

توجه به زمان رشد یونجه بسیار مهم است.چرا که اگر در مزرعه ای یونجه از زمان گلدهی خود گذشته باشد از نظر مقدار مواد مغذی فقیر می شود.به گونه ای که اگر از میزان پروتئین ان اطلاع درستی وجود نداشته باشد بالانس جیره بهم خورده و موازنه جذب مواد خوراکی مختل می شود.

همانطور که در جدول زیر عنوان شده است میزان فیبر و پروتئین که دو عنصر مهم در تغذیه شتر مرغ به حساب می آیند ، در هر دوره رشد یونجه مقادیر مختص به خود را دارند.

(خوانندگان عزیزی که نسبت به تامین یونجه گله خود حساس هستند بیشتر باید دقت نمایند)

 

 

ممکن است در برخی مواقع علوفه تازه در اختیار نباشد.لذا برای رفع این مشکل باید از علوفه های خشبی در تغذیه استفاده کرد.میزان مصرف علوفه به نسبت سن جوجه افزایش پیدا می کند .به گونه ای که در سن 10 هفتگی (نزدیک به 3 ماهگی) 20 % میزان غذای خشک باید علوفه داده شود.

 

 

2) کنجاله سویا

سویا یکی از پر مصرف ترین موادی است که در تغذیه طیور مد نظر قرار می گیرد.اما باید توجه کرد  که علیرغم غنی بودن کنجاله سویا از لحاظ پروتئین ، در مقایسه با سایر دانه های روغنی میزان فیبر کمتری را دارار می باشد.

از مزایای مصرف سویا در جیره این است که این ماده مهم بهترین تعادل را برای کمبود اسید امینه غلات فراهم می آورد و از بابت اقتصادی نیز به صرفه است.این ماده بسیار مفید میزان آرژنین قابل هضم بسیار بالایی دارد(93%) .

سایر دانه های روغنی،هرکدام به فراخور شرایطی که بواسطه آنها مورد پرورش قرار گرفته اند مشکلات گوناگون و زیادی را به همراه دارند.به عنوان نمونه کنجاله تخم پنبه علیرغم خواص متعدد و نهفته ای که در خود دارد احتمال انتقال گوسیپول GOSSYPOL) ) را دارد.ویا کنجاله بادام زمینی(البته کاربرد این کنجاله در ایران نسبتا کمتر است) خطر آناتوکسین زیادی برخوردار است و میزان لیزین و متیونین آن بسیار ناچیز است.

با این حال به علت بالا بودن میزان پروتئین کنجاله سویا، در بیشتر فرمول های جیره نویسی طیور مورد استفاده قرار داشته و به ان توجه می شود.

استفاده از سویا کمتر از سه ماهگی درجیره جوجه  شترمرغها بسیار مناسب و سود مند است و با عث رشد سریع انها می گردد.

همانطور که در جدول زیر مشاهده می کنید،خواص برخی مواد موجود در 4 کنجاله پر مصرف مورد بررسی قرار گرفته است.سویا بیشترین مقدار پروتئین،آفتاب گردان بیشترین مقدار فیبرو کنجد بیشترین میزان چربی را دارا می باشد.البته باید در نظر داشت که عموما کنجاله ها از لحاظ میزان پروتئیین غنی هستند و به همین خاطر از این منظر   سرآمد سایر منابع غذایی به حساب می آیند.

 

 

به طور کلی شتر مرغها بسیار خوشخوراک می باشند و نسبت به همه چیز از خود واکنش می دهند و تقریبا همه چیز را مصرف می کنند.ولی هر چه قدر خوراک ارائه شده به ان درصد بالاتر و مناسبتری از مواد را داشته باشد بازدهی تولید نیز بالاتر می باشد.

 

تولید کنندگان مواظب این بیماری باشند...

 

 

IMPACTION OF THE PROVENTRICULUS

انباشتگی پیش معده

حس کنجکاوی و تمایل به همه خوراکها، در برخی مواقع زیاد مفید فایده و جالب نیست.چرا که ممکن است در کنار مواد مغذی که پرنده با استفاده از این خاصیت دریافت می کند مواد غیر غذایی دیگری را نا خواسته وارد بدن نماید.این مسئله زمانی بیشتر می گردد که  شترمرغها علاقه وافری به اشیاء براق از خود نشان می دهند و برای گرفتن و بلعیدن ان از هیچ تلاشی فروگزاری نمی کنند.

بیماری انباشتگی پیش معده که با نام انگلیسیIMPACTION OF THE PROVENTRICULUS  شناخته شده است ، یکی از عارضه هایی است که نا امیدی و یاس فراوانی را به دل تولید کننده وارد می کند.چرا که اگر تولید کننده ای در صورت سهل انگاری اشیائی مانند میخ،چاقوی کوچک،برخی تشتکهای نوک تیز نوشابه و متاسفانه در برخی مواقع علوه و یا کاهی که اندازه آن بلند است را از دسترس پرنده دور نگه ندارد و شترمرغ انها را ببلعد و با ورود و انباشت ان در پیش معده( مکانی قبل از سنگدان که از توسعه مری به وجود می آید)  مشکلات گوارشی فراوان را به وجود می آورد که در برخی موارد مرگ حیوان قطعی خواهد بود .این پدیده عمدتا در شترمرغ های بالای 3 ماه دیده می شود و شیوع این مشکل در پرندگانی که به صورت آزاد در مرتع مشغول به تغذیه هستند و یا مدیر مزرعه نظارت دقیقی بر خوراک ندارد ،بیشتر از سایرین است.متاسفانه به علت اینکه علائم بیماری انباشتگی پیش معده شباهت بسیار زیادی با برخی بیماری های ویروسی و عفونی دارد تشخیص ان در ابتدا کمی دشوار است.

در فرم مزمن این بیماری، بی اشتهایی جزیی به مدت 10 تا 14 روز و بی اشتهایی کامل به مدت 3 تا 4 روز مشاهده می شود که مسلما با کاهش وزن شدید و از دست دادن اب مورد نیاز بدن همراه خواهد بود.در فرم حاد 24 تا 48 ساعت بعد از بروز نشانه های انباشتگی احتمال تلف شدن پرنده و جود دارد.

لمس نمودن سمت چپ ناحیه پشتی تا تیغه جناغ سینه، به عنوان راه ساده و قابل اعتماد برای تشخیص انباشتگی مطرح است.البته زمانی که اشیاء وارد شده ،کوچک می باشند می توان از برخی ملین ها استفاده کرد (اگر تولید کننده خوش شانس باشد) . رعایت رژیم غذایی مناسب و در برخی موارد استفاده از جراحی باید صورت گیرد.همچنین در صورت تغذیه نودن پرنده بیمار  با غذاهای فیبر دار ریز نشده و نیز استفاده از ماسه سنگ در محیط برای خوردن شتر مرغها و کمک در هضم غذا آنها لازم است.

3)آب آشامیدنی

بر  خلاف سایر گونه های پرورشی حیوانات ، تامین آب مورد نیاز شترمرغها و خصوصا جوجه های انها باید به صورت اصولی مدیریت شود و میزان اب دهی انها را باید کنترل کرد.این مسئله در مورد جوجه ها بیش از بالغین مورد توجه است.چرا که نیاز  آنها  به آب به گونه ای  است که کمبود حجم آب ارائه شده به آنها یقینا در جذب مواد غذایی مشکلاتی را ایجاد می کند و از سوی دیگر نیز دریافت بیش از اندازه آب ممکن است آنها را دچار مشکلاتی مانند اسهال نماید که از لحاظ انباشت مدفوع آبی ،برهم خوردن تعادل  متابولیکی ، افزایش میزان باکتری های مضرو نیز کاهش رشد خطر آفرین است.لذا به همین خاطر باید جوجه ها 2 تا 3 بار و به صورت محدود آب مورد نیاز را دریافت نمایند.مدیریت آب دهی زمانی حساس تر می گردد که اگر تنها 7 تا 12 درصد از آب بدن کم شود ،سیستم ارگانیک بدن دچار مشکل شده  و در کمبودهای بیش از 20% پرنده خواهد مرد.

برخی ها گمان می کنند که چون شترمرغ حیوانی بیابان زی است نیاز وی به آب بر خلاف سایر حیوانات بوده وشباهت زیادی نیز به شتر دارد.البته باید متذکر شد که در میان پرندگان شتر مرغ  از مقاومت بسیار بالایی در مواجه با پدیده کم آبی برخوردار است و در حیات وحش طبیعی اگر با این پدیده کم آبی و یا بی آبی روبرو شود،می تواند زمان بسیار بیشتری را بدون آب تحمل کند ( در شماره قبل مطالبی در این خصوص بیان شده و علاقه مندان م توانند به ان مراجعه نمایند).

اما زمانی که در یک مزرعه پرورش شترمرغ، صحبت از تامین آب مورد نیاز می شود علاوه بر در نظر گرفتن نیاز حیاتی حیوان، افزایش تولید نیز مطرح است.مسلما تا زمانی که منابع آبی پاکیزه و مفیدی برای این منظور در نظر گرفته نشود تولید مورد نظر محقق نخواهد شد. از طرفی نیز باید این نکته را در نظر گرفت که کیفیت آب ارائه شده به پرنده نیز نبایدکم باشد و آب مناسب در اختیار حیوان قرار گیرد.

آب نا سالم و با طعمی بد می تواند کاهش مصرف خوراک را به همراه داشته باشد و یا اینکه احتمال وجود برخی مواد سمی نیز در ان احساس می شود.نتیراتها،برخی سموم کشاورزی و عواملی پاتوژن از مهمترین عواملی هستند که آب مصرفی شتر مرغها را می تواند آلوده نماید.

4)مکمل های ویتامینی و معدنی

استفاده از مکمل ها در پرورش کلیه طیور باید به صورت کاملا علمی و اصولی مورد توجه قرار گیرد.چرا که این مکمل ها از نقطه نظر اقتصادی کمی گران هستند  و استفاده بیش از اندازه انها نیز ممکن است عوارض متعددی را به وجود اورد.لذا پیشنهاد می شود در مواقعی

که خوراک ارائه شده به پرنده،از تازگی کمی برخوردار است و یا علوفه خشبی نسبتا زیادی را شامل شده است این منابع مورد توجه قرار گیرند.

چون در فصول سرد سال امکان  تهیه خوراک های تازه سخت است،این مکمل ها می توانند تا حدود نسبتا زیادی کمبودهای ویتامینی و معدنی را جبران نمایند.

البته در مورد استفاده از مکمل ها ی ویتامینی و معدنی باید توجه به این نکته مهم را مد نظر قرار داد که اگر در منطقه مورد پرورش شتر مرغ، بیماری های ویروسی مانند آنفولانزا و برخی بیماری های های عفونت زای تنفسی با منشاء باکتریایی وجود دارد استفاده از ویتامین c می تواند بسیار موثر و کارآمد باشد.لذا در صورت کمبود ویتامین c در جیره بایستی که حتما از این مکمل ها استفاده شود.

از میان تمام ویتامین ها،و یتامین E باید به گونه ای به پرنده ارائه شود که دقیقا متناسب با احتیاجات وی باشد.چرا که این ویتامین در جوجه های تازه از تخم بیرون امده میزان بسیار کمتراست و باید درسطوح بیشتری در جیره مد نظر قرار گیرند.

در جدول زیر ، سه نمونه جیره ارائه شده است که بر حسب شرایط ، می توان از انها استفاده کرد.ادامه دارد................