|
تغيير جنسيت در
مرغها
همواره در مورد تغيير يافتن مرغ به خروس مطالبي
را شنيدهايم.
اكثراً نسبت به اين موضوع با ديده شك و ترديد نگاه ميكنيم اما
به راستي تغيير جنسيت گر چه رويداد نادري است ولي اتفاق ميافتد. تا بحال
تغيير
جنسيت از خروس به مرغ گزارش نشده است.
درتغيير
جنسيت خودبخودي فقط فنوتيپ مرغ
تغيير ميكندو ظاهر مرغ شبيه خروس ميشود و از نظر ژنتيكي تغييري در آن
ايجاد
نميشود.
تفاوتهاي ما بين مرغ و خروس
مرغ و خروسهاي كمسن را جوجه(Chick)
مينامند و با بالارفتن سن آنها به جوجههاي نر (كمتر از يكسالگي) جوجه
خروس
(Cockeral)
و خروس(COCK)
و به جوجههاي ماده (كمتر از يكسالگي) جوجه مرغ(
pullet)
و
مرغ
(hen)گفته
ميشود.
بسته به نژاد مرغ و خروسي كه پرورش داده ميشود سن مناسب
جهت اطلاق مرغ به جوجه مرغ و خروس به جوجهخروس متفاوت است، اين سن در
طيوري كه
داراي نژاد خالصي ميباشند سن مشخصي دارد.
معمولاً
به جوجهها تا قبل از
يكسالگي يا جوجه خروس اطلاق ميگردد يا جوجهمرغ و بعد از يكسالگي مبدل به
خروس و
مرغ ميشوند اما درتجارت صنايع طيور يك جوجه مرغ را بعد از توليد اولين تخم
مرغش در
حدود سن 5 ماهگي مرغ مينامند و جوجه نر را بعد از بلوغ جنسيش كه در حدود
سن 5
ماهگي ميباشد خروس ميگويند.
تفاوتهاي قابل ملاحظه در صفات ثانويه جنسي بين
جوجههاي نر و ماده سبب ايجاد دو شكل مختلف در جنس نر و ماده ميشود.
تفاوتهاي مشخص بين خروس و مرغ عبارتند
از:
بدن، تاج و ريش خروس بزرگتر از مرغ است.
در پرندههاي تك
تاجي، تاج حيوان نر متورمتر و قائمتر است نسبت به جنس ماده كه ممكنه به
سمتي خم شده
باشد.
سيخك خروس بلندتر از مرغ ميباشد.
بانگ خروس با مرغ فرق دارد.
پرهاي خروس نسبت به مرغ داراي رنگهاي متعددي بوده و رنگ پرهاي زينتي خروس
تنوع
بيشتري دارد.
پرهاي ناحية پشت و ران خروس نسبت به مرغ بلندتر و نوكتيزتر
ميباشد.
در دم مرغ پراصلي وجود دارد اما در خروس علاوه براين پرها، در ناحيه
عقب بدن (پشت و ران) نيز پر اصلي وجود دارد.
در تفاوتهاي فوقالذكر استثنائي هم
وجود دارد مثلاً در دو نژاد
Campine
وSebright
خروسها داراي پر مرغ گونه هستندعلت
اين امر موتاسيوني است كه در يكي از ژنهاي اين دو نژاد ايجاد شد و سبب
توليد بيش از
اندازه آروماتاز1
(Aromatase)
در چندين بافت از جمله فوليكول پرها ميشود.
زيرا
آروماتازآنزيمي است جهت تبديل آندروژن به استروژن و لذا در فوليكول پر
خروسهاي دو
نژاد
Sebright
وCampine
هورمون استروژن توليد شده بيشتري وجود دارد با توجه به
اينكه وجود استروژن در فوليكولهاي مرغ سبب تغيير شكل و توليد پردر گردن و
دم مرغ
ميشود و مقدار زياد استروژن در فوليكول پرهاي خروس سبب رشد آنها آنچنانكه
در مرغ
وجود دارد ميشود.
همچنين اخته كردن خروسهاي اين دو نژاد بعلت از بين رفتن
منشاء آندروژني در فوليكول پرها كه به استروژن تبديل ميشود مجدداً در
خروسها شاهد
توليد پرهاي مرغ گونه ميباشيم.
ژنوتيپ يا فنوتيپ
ايجاد
جنس نرو ماده در پرندگان توسط وجود يا عدم وجود كروموزومWW
كه شبيه كروموزومY
در
انسان ميباشد كنترل ميشود.
پرندگان نر از نظر ژنتيكي هموزيگوتZZ
و پرندگان
ماده هتروزيگوت ميباشدZW
، درست برعكس پستانداران كه در آنها نرهتروزيگوتXY
و
مادهها هموزيگوت
XXميباشند.
بعد از چند روز كه از لقاح تخمك بگذرد چنانچه جنين
ماده باشد در تخمدان چپ(غدة تناسلي ابتدائي) و مقدار زيادي از سلولهاي
تمايز يافتة
ابتدائي(primordiad
germ cells)
ديده ميشود.
در روز دهم جوجهكشي غدد جنسي به
مقدار كافي تمايز يافتهاند ولذا ميشود جنسيت را بوسيله كالبد شكافي تشخيص
داد. در
تمام طول مدت رشد جنين به هيچ طريق نميشود از روي مشخصات خارجي تخممرغ
جنسيت جوجه
را مشخص كرد حتي در هنگام از تخم بيرون آمدن جوجهها (تفريخ) وزن جوجه مرغ
با وزن
جوجه خروس يكسان است و در آن هنگام فقط در واريتههايي باژنتيك خاص ميتوان
از روي
رنگ پرهايشان جنسيت جوجهها را تعيين كرد در غير اينصورت در زمان تفريخ
جوجه نر و
ماده هيچگونه مشخصات ثانويه جنسي از خود نشان نميدهند.
بروز صفات ثانويه جنسي
پرندگان بالغ در اثر ترشحات هورمون از بيضه و تخمدان ميباشد و افزايش صفات
ثانويه
جنسي در اثر ژنهاي جنسي است كه فتوتيپ آن جنسي را تجلي ميدهد و به توليد
آندروژن و
استروژن مربوط ميشود.
در خروسها آندروژن مسئول تحريك رشد تاج و ريش و صوت خاص
خروس ميشود همچنين رشد سيخك مرغ و خروس به ترشحات بيضهاي و تخمداني بستگي
دارد و
در پرندگان رشد سيخك توسط ژن جنسي كنترل ميشود.
استروژن موجود در فوليكول
پرمرغ، مرغگونه بودن پر از لحاظ رنگ پروبال و فرم لبه گرد پر در گردن و دم
كنترل
ميكند.
در نژادهائي كه در آنها مرغ و خروس از نظر رنگ پروبال داراي دو شكل
متفاوت از هم ميباشند هورمون استروژن باعث كاهش رنگدانه در پرهاي بعضي از
اندام
ميشود.
دگرگوني جنسي چگونه اتفاق
ميافتد؟
در بيشتر موارد دگرگوني جنسي ناخواسته ناشي از وجود
بيمارياست كه طي آن به تخمدان مرغ معمولاً تخمدان سمت چپ آسيب ميرسد زيرا
در جوجه
مرغ معمولاً تخمدان سمت چپ فعال ميباشد و در تمام پرندگان تخمدان و
اويدوكت سمت
راستي عموماً در دوران جنيني تكامل نمييابند.
عموماً وجود علل پاتولوژيكي مثل
كيست تخمدان ، غده تخمدان وبيماري غده آدرنال سبب بروز دگرگوني جنسي
ميشود زيرا
اين علل سبب تحليل رفتن تخمدان سمت چپ شده و در نتيجه باقيماندة بافت
تخمدان سمت
راست جهت انجام وظايف تخمدان آسيب ديده(چپ) شروع به رشد و تكامل مينمايد.
در
احياي دوبارة تخمدان سمت راست ممكن است اين تخمدان خصوصيات بافت تخمدان يا
بيضه يا
هر دو آنها را بروز دهد و تخمدان سمت راست چنان عمل نمايد كه هم تخمك توليد
كند و
هم وظايف نرينگي را به انجام رساند(ovotestis)
.
گزارش شده كه اينچنين
تخمداني(ovotestis)
قابليت توليد مني را آنچانكه يك خروس براي توليد نطفه دارد را
از خود نشان ميدهد هرچند كه اين دسته مرغهاي تخمگذار هرگز قادر به تخمگذاري
و يا
انزال اسپرم جهت تشكيل نطفه نيستند اما
Ovotedtis
با تأثير بر تركيبات استروئيدي و
ترشح آندروژن سبب بروز صفات ثانوي جنس نر ميشود آنچنانكه پرندهاي كه داراي
ژنوتيپ
ماده است فنوتيپ جنس نر را از خود نشان خواهد داد.
(1)-آروماتاز
يك
تركيب پيچيدة آنزيمي است كه تبديل استرول به استراديول را كاتاليزو
ميكند
با تشکر:رضا
باقری
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه
1387/08/15
توسط رضا باقری
|